---
title: "Gebodsborden en rijrichting: wat moet je hier doen?"
url: https://theorie-rijbewijs.nl/theorie-leren/gebodsborden-en-rijrichting/
description: "Leer wat gebodsborden betekenen: verplichte rijrichting, rotonde, voorrang bij een versmalling, stop en rijstroken voor bus, tram en vrachtauto."
type: "Les"
chapter: "Hoofdstuk 10: Verkeersborden"
language: nl-NL
site: "Theorie Rijbewijs"
publisher: "Permis Online SRL"
author: "Wenceslas Dasnois, oprichter van Theorie Rijbewijs"
modified: 2026-10-23T16:26:16Z
---

# Gebodsborden en rijrichting: wat moet je hier doen?

> Leer wat gebodsborden betekenen: verplichte rijrichting, rotonde, voorrang bij een versmalling, stop en rijstroken voor bus, tram en vrachtauto.

Het belangrijkste in 30 seconden

- Een **gebod** moet je opvolgen. Een pijl kan zeggen aan welke kant je een eiland passeert of welke richting je volgt.
- Bij een kruispunt kies je alleen een **aangegeven richting**. Ook de pijl op jouw voorsorteerstrook telt.
- Op een rotonde volg je de **verplichte rijrichting**. Wie voorrang heeft, zie je aan de voorrangstekens.
- Bij een versmalling is de **rode pijl** op het bord de bestuurder die moet wachten: jij of de tegenligger.
- Een bord **Stop** vraagt om stoppen. Een **passeerstrook** is voor langzame voertuigen en een gereserveerde strook voor bus, tram of vrachtauto is niet voor je personenauto.

Hieronder zie je welke handeling bij elke groep borden hoort.

**Je navigatie zegt linksaf, maar het ronde blauwe bord wijst naar rechts.** Je volgt het bord. Maar een pijl kan meer betekenen dan afslaan: hij kan ook bepalen aan welke kant je een eiland passeert, of wie bij een versmalling moet wachten.

De meeste gebodsborden uit deze les zijn **ronde blauwe borden** met witte pijlen of voertuigen erop.

## Aan welke kant passeer je het eiland?

Aan het begin van een **middengeleider** staat dit bord. De schuine pijl geeft aan **aan welke kant je het bord voorbijgaat**.

![Officiële borden voor voorbijgaan aan de aangegeven zijde en voorbijgaan aan beide zijden](https://theorie-rijbewijs.nl/wp-content/cel-contenu/medias/lecons/gebodsborden-en-rijrichting/eiland-passeren.webp)

*Links: gebod om het bord aan de aangegeven zijde voorbij te gaan. Rechts: bord mag aan beide zijden worden voorbijgegaan.*

Wijst de pijl schuin naar rechts, dan passeer je **rechts van het bord**. Je hoeft daardoor niet rechtsaf een zijstraat in. De opdracht gaat hier over het passeren van het eiland.

Een **gebod** is een opdracht, geen advies. Een verkeersteken gaat boven een verkeersregel **als die elkaar tegenspreken**. Wie een gebod negeert, begaat een strafbaar feit.

Bij het bord met pijlen langs beide kanten mag je het bord **links of rechts voorbijgaan**.

Bij een eiland wijst de pijl schuin naar rechts. Je bestemming ligt rechtdoor. Wat doe je?

## Welke richting mag je op het kruispunt nemen?

Je nadert een kruispunt en wilt linksaf. Het ronde blauwe bord geeft alleen rechtdoor aan. Dan volg je **rechtdoor**, ook als linksaf sneller bij je bestemming zou zijn.

![Vier officiële ronde borden met pijlen: rechtdoor, rechtsaf, rechtdoor of rechtsaf, linksaf of rechtsaf](https://theorie-rijbewijs.nl/wp-content/cel-contenu/medias/lecons/gebodsborden-en-rijrichting/richting-kiezen.webp)

*Van links naar rechts: verplichte rijrichting rechtdoor; rechtsaf; keuze uit rechtdoor en rechtsaf; keuze uit linksaf en rechtsaf.*

Bij **één aangegeven richting** is er geen keuze. Bij meerdere richtingen kies je er één. Een richting zonder pijl is niet toegestaan, ook bij een lege weg.

Staan er pijlen naar links en rechts op het bord? Dan kun je beide kanten op afslaan, maar **niet rechtdoor**. Bij rechtdoor en rechtsaf mag je juist niet linksaf.

Je rijdt op een **voorsorteerstrook**: een rijstrook voor een bepaalde richting op het kruispunt. Wijst jouw strook rechtsaf, dan moet je **op het kruispunt rechtsaf**.

Voorbeeld: het bord laat rechtdoor en rechtsaf toe, maar jouw strook heeft alleen een rechtsafpijl. Dan ga je rechtsaf: het bord heft de pijl op de strook niet op.

**Op het examen.** Kijk bij een vraag over je route ook naar het wegdek onder jouw auto. Alleen naar het bord kijken kan een antwoord opleveren dat vanuit jouw voorsorteerstrook niet mag.

Het bord laat rechtdoor en rechtsaf toe. Jouw voorsorteerstrook wijst alleen rechtsaf. Welke richting volg je?

Hoe je voorsorteert, leer je in de les over [voorsorteren](https://theorie-rijbewijs.nl/theorie-leren/voorsorteren/). Eenrichtingswegen komen aan bod in de les over [verbodsborden](https://theorie-rijbewijs.nl/theorie-leren/verbodsborden/).

## Wat vertelt het ronde bord op de rotonde?

Je nadert een rotonde. Op het middeneiland zie je het ronde blauwe bord **Rotonde; verplichte rijrichting**. De pijlen laten zien in welke richting je om het eiland rijdt.

![Officiële borden Rotonde; verplichte rijrichting en Verleen voorrang aan bestuurders op de kruisende weg](https://theorie-rijbewijs.nl/wp-content/cel-contenu/medias/lecons/gebodsborden-en-rijrichting/rotonde-en-voorrang.webp)

*Links: Rotonde; verplichte rijrichting. Rechts: Verleen voorrang aan bestuurders op de kruisende weg.*

Rijd **volgens de pijlen**, tegen de klok in, ook als je afslag vlakbij ligt. Dit bord bepaalt de rijrichting, niet de voorrang.

Bij deze rotonde horen het bord **Verleen voorrang** en **haaientanden**, de voorrangsdriehoeken op het wegdek. Bij het oprijden verleen je daardoor voorrang aan bestuurders op de rijbaan rond het eiland.

![Schema van bovenaf van de toegang tot een rotonde met het bord Verleen voorrang, haaientanden op het wegdek en een auto op de rotonde](https://theorie-rijbewijs.nl/wp-content/cel-contenu/medias/lecons/gebodsborden-en-rijrichting/i-9b45015ab7.webp)

*Jij bent de blauwe auto. De haaientanden liggen op de plek waar je voorrang verleent aan het verkeer op de rotonde.*

Hoe je een rotonde berijdt, leer je in de les over de [rotonde](https://theorie-rijbewijs.nl/theorie-leren/rotonde/). Hoe voorrangsborden en haaientanden werken, staat in de les over [voorrangsweg en haaientanden](https://theorie-rijbewijs.nl/theorie-leren/voorrangsweg-en-haaientanden/).

## Wie wacht bij een versmalling?

Je nadert een smal weggedeelte. Aan de andere kant komt een auto aan. Jullie kunnen daar niet naast elkaar rijden. Kijk naar **het bord dat naar jou gericht is**.

![Officiële borden met tegengestelde pijlen: rond met rode rand en blauw vierkant](https://theorie-rijbewijs.nl/wp-content/cel-contenu/medias/lecons/gebodsborden-en-rijrichting/tegenligger.webp)

*Links: verbod door te gaan bij naderend tegemoetkomend verkeer. Rechts: tegemoetkomend verkeer moet verkeer vanuit jouw richting voor laten gaan.*

Zie jij het **ronde bord met rode rand**, dan mag je niet doorgaan bij nadering van verkeer uit de tegengestelde richting. Je **wacht vóór het smalle gedeelte** en laat dat verkeer passeren.

Zie jij het **blauwe vierkante bord**, dan moeten bestuurders uit de tegengestelde richting het verkeer vanuit jouw richting voor laten gaan. Jij wordt dus voorgelaten.

Kijk naar de pijlen op het bord. De pijl omhoog is **jouw rijrichting**, de pijl omlaag is **de tegenligger**. De **rode pijl** is steeds de bestuurder die moet wachten: op het ronde bord ben jij dat, op het blauwe vierkante bord is dat de tegenligger.

**Klassieke valkuil.** Wissel de twee borden niet om. Vraag je steeds af: welke pijl is rood, en wijst die naar mij of naar de tegenligger?

Het CBR adviseert in zijn **Rijprocedure B voor het praktijkexamen** om bij tegemoetkomend verkeer je snelheid aan te passen aan de beschikbare wegbreedte. Ook met het blauwe bord rijd je dus niet gedachteloos de versmalling in.

Staat er geen bord en is er te weinig ruimte om elkaar te passeren? Dan hebben jij en de tegenligger volgens het CBR **dezelfde verplichting** tegenover elkaar: stop zo nodig en los het samen op, bijvoorbeeld met oogcontact of een handgebaar.

Jij ziet het blauwe vierkante bord bij de versmalling. Een tegenligger nadert. Wie moet wie voor laten gaan?

Een eindje vóór een smal gedeelte kun je een **waarschuwingsbord voor rijbaanversmalling** zien. Dat kondigt de kleinere wegbreedte aan; het bepaalt niet wie moet wachten.

![Drie officiële waarschuwingsborden voor rijbaanversmalling](https://theorie-rijbewijs.nl/wp-content/cel-contenu/medias/lecons/gebodsborden-en-rijrichting/versmalling-aankondigen.webp)

*Van links naar rechts: Rijbaanversmalling; Rijbaanversmalling rechts; Rijbaanversmalling links.*

Het ronde en het vierkante bord met tegenpijlen worden **niet vooraf herhaald** met een afstand eronder. Als aankondiging kan zo'n waarschuwingsbord voor rijbaanversmalling dienen. De andere gevarenborden leer je in de les over [waarschuwingsborden](https://theorie-rijbewijs.nl/theorie-leren/waarschuwingsborden/).

## Waar stop je als het bord Stop toont?

Voor je staat een **rond bord** met een rode rand en een zwarte balk. Het betekent **Stop**. In het bord kan staan door wie of waarom het wordt gebruikt. Die toelichting verandert de opdracht niet: je moet stoppen.

![Officiële borden: rond bord met rode rand en zwarte balk (Stop) en achthoekig bord Stop; verleen voorrang aan bestuurders op de kruisende weg](https://theorie-rijbewijs.nl/wp-content/cel-contenu/medias/lecons/gebodsborden-en-rijrichting/stoppen.webp)

*Links: Stop. Rechts: Stop; verleen voorrang aan bestuurders op de kruisende weg.*

Ligt er een **stopstreep voor jouw richting**, dan stop je **vóór die streep**. Alleen langzaam doorrollen is niet stoppen, ook als je geen ander verkeer ziet.

**Geheugensteun.** Het ronde bord zegt: stop. Het achthoekige bord zegt: stop én verleen voorrang aan bestuurders op de kruisende weg. Bij allebei stop je vóór een stopstreep die voor jou bestemd is.

Het achthoekige stopbord leer je kennen in de les over [voorrangsborden](https://theorie-rijbewijs.nl/theorie-leren/voorrangsborden/). Opdrachten van personen komen aan bod in de les over [aanwijzingen van politie en verkeersregelaars](https://theorie-rijbewijs.nl/theorie-leren/aanwijzingen-van-politie/).

## Is die extra strook bedoeld om zelf in te halen?

Je rijdt achter een landbouwtrekker. Rechts begint een **passeerstrook**, aangegeven met het bord hieronder: een rond blauw bord met een trekker. Dat is een strook om **ingehaald te kunnen worden**, niet een inhaalstrook voor jouw auto.

![Officiële borden voor verplicht gebruik passeerbaan of passeerstrook en het einde daarvan](https://theorie-rijbewijs.nl/wp-content/cel-contenu/medias/lecons/gebodsborden-en-rijrichting/passeerstrook.webp)

*Links: Verplicht gebruik passeerbaan of passeerstrook. Rechts: Einde verplicht gebruik passeerbaan of passeerstrook.*

De passeerstrook is **uitsluitend bestemd** voor landbouw- en bosbouwtrekkers, motorrijtuigen met beperkte snelheid en mobiele machines. Een passeerbaan is hetzelfde, maar als aparte rijbaan.

Deze voertuigen moeten de passeerbaan of passeerstrook **gebruiken**. Een langzaam rijdende personenauto valt daardoor niet ineens onder die categorieën. Jij blijft erbuiten, ook als je maar even wilt uitwijken.

Bij het **eindebord** eindigt dit verplichte gebruik. Je herkent het aan de **rode streep** schuin over het bord. Het is geen inhaalopdracht voor jou; daarover gaat de les over [inhalen](https://theorie-rijbewijs.nl/theorie-leren/inhalen/).

## Mag je een lege strook voor andere voertuigen gebruiken?

Naast de rij auto's is een lege strook. Bij het begin staan voertuigafbeeldingen op een blauw bord. Zo'n **gereserveerde strook** is uitsluitend bestemd voor de aangegeven voertuigen.

![Officiële beginborden voor lijnbussen, trams, lijnbussen en trams met hun eindeborden op de onderste rij](https://theorie-rijbewijs.nl/wp-content/cel-contenu/medias/lecons/gebodsborden-en-rijrichting/bus-en-tram.webp)

*Boven, van links naar rechts: rijbaan of strook voor lijnbussen; trams; lijnbussen en trams. Eronder telkens het bijbehorende einde.*

Met je personenauto gebruik je deze ruimte **niet**. Dat verandert niet doordat er geen bus of tram te zien is. **Uitsluitend** betekent dat de andere voertuigcategorieën erbuiten blijven.

Een andere strook kan bestemd zijn voor **vrachtauto's en lijnbussen** samen, of alleen voor **vrachtauto's**. Kijk dus naar alle voertuigafbeeldingen.

![Officiële borden voor vrachtauto's en lijnbussen, alleen vrachtauto's en hun bijbehorende eindeborden](https://theorie-rijbewijs.nl/wp-content/cel-contenu/medias/lecons/gebodsborden-en-rijrichting/vrachtauto-en-bus.webp)

*Van links naar rechts: rijbaan of strook voor vrachtauto's en lijnbussen; voor vrachtauto's; einde voor vrachtauto's en lijnbussen; einde voor vrachtauto's.*

Een lijnbus mag ook op de gewone rijstrook blijven: het gebruik van de strook is voor die voertuigen niet verplicht. Bij de passeerstrook is het gebruik wél verplicht.

**Op het examen.** Bij elke vraag ben jij de bestuurder van de CBR-auto. Staat er een strook voor lijnbussen, trams of vrachtauto's, dan kijk je naar de voertuigen op het bord: staat jouw auto er niet bij, dan rijd je er niet.

Het bijbehorende **eindebord** heeft dezelfde afbeelding met een **rode streep** erdoor. Het beëindigt de reservering van die baan of strook, maar niet tegelijk andere opdrachten die je onderweg hebt gekregen.

Staat er geen eindebord? Dat bord wordt alleen geplaatst als anders niet duidelijk is dat de baan of strook overgaat in een baan of strook met een andere regeling.

Naast de file ligt een lege strook uitsluitend voor lijnbussen en vrachtauto's. Mag je er met je personenauto op?

Lees op elk bord wat erop staat en wat dat voor jouw auto betekent. Herhaal de groepen met de herhaalsprint en pas ze daarna toe in de quiz.

## Bronnen van de cursus

- RVV 1990, artikelen 1, 3, 62, 63, 78, 79, 80 en 92; versie 1 juli 2026, lokale kopie van 21 oktober 2026.
- RVV 1990, bijlage 1: D1, D2, D3, D4, D5, D6, D7, F5, F6, F10, F11, F12, F13, F14, F15, F16, F17, F18, F19, F20, F21, F22, B6, B7, J17, J18, J19.
- Uitvoeringsvoorschriften BABW inzake verkeerstekens, Hoofdstuk II, artikel 4; versie 1 oktober 2023.
- CBR, Rijprocedure B, versie 1 januari 2024, onderdeel 3.2, snelheid bij tegemoetkomen op smallere weggedeelten; sources/complements/cbr-rijprocedure-b/page.txt. Praktische rijaanwijzing, geen zelfstandige wettelijke regel.
- CBR, Theorie-examenplan auto, gewijzigd 23 juli 2026; lokale kopie sources/cbr-theorie/theorie-examenplan-auto.txt. Uitgangspunt bij de vragen: de kandidaat is de bestuurder van de CBR-auto.

---

Bron: [Gebodsborden en rijrichting: wat moet je hier doen? · Theorie Rijbewijs](https://theorie-rijbewijs.nl/theorie-leren/gebodsborden-en-rijrichting/). Uitgegeven door Permis Online SRL. De officiële regels staan in de aangehaalde teksten; de uitleg is die van Theorie Rijbewijs.