---
title: "Matrixborden en spitsstrook: wat betekenen het rode kruis en de groene pijl?"
url: https://theorie-rijbewijs.nl/theorie-leren/matrixborden-en-spitsstrook/
description: "Wanneer mag je op de spitsstrook rijden en wat betekent een rood kruis boven je rijstrook? Dit zijn de regels voor matrixborden en de vluchtstrook."
type: "Les"
chapter: "Hoofdstuk 6: Autosnelweg, autoweg en tunnel"
language: nl-NL
site: "Theorie Rijbewijs"
publisher: "Permis Online SRL"
author: "Wenceslas Dasnois, oprichter van Theorie Rijbewijs"
modified: 2026-10-23T05:01:04Z
---

# Matrixborden en spitsstrook: wat betekenen het rode kruis en de groene pijl?

> Wanneer mag je op de spitsstrook rijden en wat betekent een rood kruis boven je rijstrook? Dit zijn de regels voor matrixborden en de vluchtstrook.

Het belangrijkste in 30 seconden

- Een **rood kruis** boven een rijstrook betekent: die rijstrook niet gebruiken.
- Een **groene pijl of maximumsnelheid** boven een rijstrook betekent dat je die mag gebruiken.
- Een **witte pijl** waarschuwt voor een rood kruis. Bereid je rijstrookwissel op tijd voor.
- Een **open spitsstrook** is een vluchtstrook die je als rijstrook mag gebruiken.
- Bij het wisselen van rijstrook laat je **het overige verkeer voorgaan**, ook als jouw strook sluit.

Hier leer je welk teken bij jouw rijstrook hoort en wat je daarna doet.

**Je nadert een portaal met lichtgevende tekens boven de weg.** Boven jouw rijstrook staat iets anders dan boven de strook ernaast. Kijk eerst welk teken voor jou geldt, voordat je snelheid of plaats verandert.

## Hoe lees je een matrixbord boven de weg?

**Definitie.** Het woord **matrixbord** staat in de woordenlijst van het CBR. In deze les bedoelen we daarmee een elektronisch bord boven de weg. In de verkeersregels heet een bord dat verkeerstekens elektronisch toont, een elektronisch signaleringsbord. Lichten die per rijstrook aangeven of je die strook mag gebruiken, heten rijstrooklichten.

Een **rijstrook** is een met strepen afgebakend deel van de rijbaan, breed genoeg voor een auto. Op een portaal, de constructie over de weg, kunnen de tekens **per rijstrook verschillen**.

Volg in gedachten jouw strook naar voren, tot onder het portaal. Een groene pijl boven de strook naast je zegt niets over jouw strook.

Zie je een **groene pijl**, dan mag je de rijstrook gebruiken. Die pijl geeft toestemming voor die strook; hij geeft geen snelheid aan. Lees dus ook de snelheidstekens die voor jou gelden.

![Portaal boven een autosnelweg bij nacht: boven de middelste rijstrook een rood kruis, boven de andere rijstroken 70](https://theorie-rijbewijs.nl/wp-content/cel-contenu/medias/lecons/matrixborden-en-spitsstrook/portaal-lezen.webp)

*Je nadert een portaal. Boven de middelste rijstrook staat een rood kruis: die strook mag je niet gebruiken. Boven de andere stroken staat 70. Foto: Mw007, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons*

Staat boven een rijstrook het woord **BUS**, dan mogen alleen lijnbussen en autobussen die strook gebruiken. Bij **LIJNBUS** mogen alleen lijnbussen erop. Met je auto gebruik je zo'n strook dus niet.

Een verkeersbord kan ook **elektronisch worden weergegeven**. Het blijft een verkeersbord: geeft het een gebod of een verbod aan, dan moet je het opvolgen. De toepassing van een bord kan beperkt zijn tot één of meer rijstroken.

**Op het examen.** Zoek op de afbeelding eerst je eigen rijstrook en kijk dan omhoog: het opvallendste teken hoeft niet voor jou te gelden.

## Wat doe je bij een rood kruis of een witte pijl?

Je ziet verderop een **rood kruis boven jouw rijstrook**. Je mag die rijstrook niet gebruiken, ook niet om nog even een langzame auto in te halen.

Een rood kruis negeren is **strafbaar**. Bij een veroordeling kun je ook een **rijontzegging** krijgen: je mag dan een tijd geen motorvoertuig besturen.

Negeer je een rood kruis **opzettelijk**, of rijd je opzettelijk over een vluchtstrook waar dat niet mag, en kan daardoor levensgevaar of zwaar letsel voor een ander ontstaan? Dan kun je een gevangenisstraf van hoogstens twee jaar of een geldboete krijgen. Ook een rijontzegging van hoogstens vijf jaar is dan mogelijk.

Je hoeft niet eerst te zien **waarom de strook dicht is**. Ook als het asfalt achter het kruis leeg lijkt, blijft het verbod gelden. Kies tijdig een rijstrook die je wel mag gebruiken.

Een **witte pijl** is de voorwaarschuwing voor een rood kruis. Je wordt dus op tijd gewaarschuwd dat je van rijstrook moet wisselen. Gebruik die waarschuwing om je rijstrookwissel voor te bereiden.

Wissel daarom al bij de witte pijl, niet pas onder het rode kruis.

Naast je rijdt een andere auto. Van rijstrook wisselen hoort bij de **bijzondere manoeuvres**, net als wegrijden of keren. Wie zo'n manoeuvre uitvoert, laat het overige verkeer voorgaan. Een sluitende strook geeft jou dus **geen voorrang**. Meer daarover leer je in de les **bijzondere manoeuvres**.

1. Bekijk op tijd **welke strook beschikbaar** is.
2. Beoordeel het verkeer naast je en **zoek ruimte** om te wisselen.
3. Geef op tijd **richting aan** met je richtingaanwijzer.
4. Laat **het overige verkeer voorgaan** en wissel zonder het te hinderen.

Moet je meer dan één rijstrook opschuiven? Het CBR beschrijft in zijn rijprocedure dat je een verplichte rijstrookwissel op tijd uitvoert en **strook voor strook** wisselt, niet in één beweging over meerdere stroken.

Je nadert een witte pijl boven jouw strook. Naast je rijdt een auto. Wie moet wie voor laten gaan bij jouw rijstrookwissel?

Het samenkomen van drukke verkeersstromen oefen je verder in de les **files en ritsen**.

## Is een snelheid op een matrixbord verplicht?

Je nadert een elektronisch bord met een snelheid boven jouw rijstrook. Dat is een **maximumsnelheid**, geen advies. Zo ziet een snelheid op een elektronisch bord eruit, en zo het bord dat de verboden beëindigt.

![Links maximumsnelheid op een elektronisch bord, rechts einde van de daarop aangegeven verboden](https://theorie-rijbewijs.nl/wp-content/cel-contenu/medias/lecons/matrixborden-en-spitsstrook/snelheid-en-einde.webp)

*Links: Maximumsnelheid op een electronisch signaleringsbord. Rechts: Einde van alle op een elektronisch signaleringsbord aangegeven verboden.*

Een snelheid op het rijstrooklicht zegt **twee dingen**: je mag deze rijstrook gebruiken en je mag de aangegeven snelheid niet overschrijden. Het woord maximum betekent een bovengrens, geen opdracht om precies zo hard te rijden.

Voorbeeld: de gewone snelheidsregel zou je toestaan harder te rijden dan het matrixbord aangeeft. Dan volg je **het matrixbord**. Verkeerstekens gaan boven gewone verkeersregels voor zover die elkaar tegenspreken.

Staat er langs de weg ook een gewoon bord met een andere maximumsnelheid dan het matrixbord? Dan geldt **de laagste van de twee**.

Rijd je met een aanhangwagen, dan geldt voor jou ook een eigen maximumsnelheid. Geeft het matrixbord meer aan dan die grens, dan houd je je aan **de laagste snelheid**.

Dat geldt ook als de weg voor je **vrij lijkt**. Je kiest niet zelf tussen de aangegeven grens en de gewone regel. Voor de overige snelheidsregels kun je naar de les **maximumsnelheid**.

Kom je daarna het **eindbord** tegen, dan eindigen de verboden van het elektronische bord. Alle andere tekens en regels blijven gelden.

Het matrixbord geeft een lagere maximumsnelheid aan dan de gewone regel. De weg is leeg. Welke grens volg je?

## Wanneer mag je op de spitsstrook rijden?

**Definitie.** Een spitsstrook is een vluchtstrook die als rijstrook is aangewezen. Een vluchtstrook ligt naast de rijbaan, is afgescheiden door een doorgetrokken streep en is bestemd voor noodgevallen, behalve zolang ze als spitsstrook is opengesteld.

Je ziet rechts extra asfalt. Of je daar mag rijden, hangt af van de **openstelling**, niet van de beschikbare ruimte. Let op de borden Spitsstrook open, Spitsstrook vrijmaken en Einde spitsstrook.

![Drie borden: Spitsstrook open, Spitsstrook vrijmaken en Einde spitsstrook](https://theorie-rijbewijs.nl/wp-content/cel-contenu/medias/lecons/matrixborden-en-spitsstrook/spitsstrook-borden.webp)

*Van links naar rechts: Spitsstrook open, Spitsstrook vrijmaken en Einde spitsstrook.*

Bij **Spitsstrook open** is de vluchtstrook aangewezen als rijstrook. Lees ook het rijstrooklicht erboven: bij een groene pijl of een maximumsnelheid mag je de strook gebruiken, bij een rood kruis niet.

Is het spitsstrookbord leeg, of staat erop dat de spitsstrook niet in gebruik is? Dan is de spitsstrook **niet open**.

Is de spitsstrook **gesloten**, dan kun je de vluchtstrook niet als extra rijstrook kiezen. Je staat bijvoorbeeld in een file naast een lege, niet opengestelde vluchtstrook: daarlangs rijden mag niet. Een file is geen **noodgeval**. Rijdt een andere auto er toch, dan is dat geen toestemming voor jou.

**Geheugensteun.** Drie borden, drie woorden. **Open**: je mag erop. **Vrijmaken**: je moet eraf. **Einde**: het is weer een vluchtstrook.

## Wat doe je als de spitsstrook sluit of eindigt?

Je rijdt op een open spitsstrook en nadert **Spitsstrook vrijmaken**. Dit bord betekent dat de spitsstrook vrijgemaakt moet worden: **je moet de strook verlaten**. Zoek op tijd ruimte op een **toegestane rijstrook** ernaast en laat het overige verkeer voorgaan.

Bij **Einde spitsstrook** houdt de spitsstrook op. Loopt de vluchtstrook achter het bord gewoon door, dan is het weer een vluchtstrook: **alleen voor noodgevallen**. Dat het asfalt doorloopt, verandert daar niets aan.

Rijd je nog op de spitsstrook, wissel dan op tijd naar een **gewone rijstrook** en laat het overige verkeer voorgaan.

Je nadert Einde spitsstrook. Achter het bord loopt nog een vluchtstrook. Mag je daar zonder noodgeval doorrijden?

## Mag je over de doorgetrokken streep?

Een **doorgetrokken streep** mag je normaal niet overschrijden. Er is een uitzondering: ligt er een doorgetrokken streep tussen jouw rijstrook en een naastgelegen spitsstrook, dan mag je die streep overschrijden om de spitsstrook te **bereiken of te verlaten**. Wat een doorgetrokken streep verder betekent, leer je in de les **strepen en markeringen**.

Dat geldt ook voor een naastgelegen vluchtstrook of **vluchthaven**, een plek naast de rijbaan voor noodgevallen. Het geeft je **geen toestemming** om daar te rijden.

Controleer daarom eerst of je de strook mag gebruiken en pas daarna of je de streep mag kruisen.

## Hoe volg je een spitsstrook bij een splitsing?

Je nadert een splitsing en ziet een **verdrijvingsvlak**: een weggedeelte met schuine strepen. Een **puntstuk** is een meerhoekig vlak bij een splitsing of samenvoeging. Normaal mag je beide **niet gebruiken**, ook niet om een stukje af te snijden.

Er is een gerichte uitzondering: je mag zo'n vlak gebruiken wanneer je **een spitsstrook volgt** die een splitsing of samenvoeging van wegen, rijstroken of rijbanen passeert.

![De blauwe auto volgt de open spitsstrook en is nog vóór het vlak met schuine strepen bij de splitsing.](https://theorie-rijbewijs.nl/wp-content/cel-contenu/medias/lecons/matrixborden-en-spitsstrook/i-51663c3cf6.webp)

*Je volgt een open spitsstrook en nadert een splitsing met een gemarkeerd vlak. Theorie Rijbewijs; officiële verkeersborden: Copyright (c) 2024 Nationaal Dataportaal Wegverkeer*

Het gaat om **het volgen van die spitsstrook**. Je mag dus niet vanaf een andere rijstrook over een puntstuk afsnijden.

**Op het examen.** Een vraag kan zeggen: je rijdt op de gewone rijstrook en naast je is een spitsstrook open. Dat is niet genoeg: de uitzondering geldt alleen als jij zelf op die spitsstrook rijdt.

Zoek eerst je eigen rijstrook en lees dan het teken erboven: groen betekent dat het mag, een rood kruis dat het niet mag. Oefen het daarna in de herhaalsprint en de quiz.

## Bronnen van de cursus

- RVV 1990, artikelen 1, 22, 43, 54, 55, 62, 63, 63b, 64a, 65, 73, 76, 77 en 92; versie 1 juli 2026, lokale kopie van 21 oktober 2026.
- RVV 1990, bijlage 1: A3, F9, C23-01, C23-02 en C23-03; versie 1 juli 2026.
- Wegenverkeerswet 1994, artikelen 5a, 176 en 179; versie 1 september 2026, lokale kopie van 21 oktober 2026.
- Uitvoeringsvoorschriften BABW inzake verkeerstekens, artikel 4 (borden C23-01, C23-02 en C23-03); versie 1 oktober 2023, lokale kopie van 21 oktober 2026.
- CBR, Rijprocedure B (praktijkexamen auto), versie van 1 januari 2024, onderdeel over de rijstrookwissel.

---

Bron: [Matrixborden en spitsstrook: wat betekenen het rode kruis en de groene pijl? · Theorie Rijbewijs](https://theorie-rijbewijs.nl/theorie-leren/matrixborden-en-spitsstrook/). Uitgegeven door Permis Online SRL. De officiële regels staan in de aangehaalde teksten; de uitleg is die van Theorie Rijbewijs.