Voorrangsborden: wie heeft voorrang en wie moet wachten?

Naast jouw weg staat een voorrangsbord, maar de auto uit de zijstraat komt van rechts. Wie moet wachten? Zoek eerst welk bord voor jouw rijrichting geldt, voordat je de plaats van de andere auto beoordeelt.

Onthoud één regel: Voorrangsweg en Voorrangskruispunt staan op de weg die voorrang heeft. Verleen voorrang en Stop staan op de weg die moet wachten.

Blijf je op een voorrangsweg rijden?

Je volgt een weg door een dorp. Eerst zie je een geel ruitvormig bord. Even verder staat een bord dat veel lijkt op het eerdere bord, maar nu met strepen erdoor. Vergelijk Voorrangsweg en Einde voorrangsweg.

Het eerste bord wijst jouw weg aan als voorrangsweg. Het tweede beëindigt die status. De weg kan er nog precies hetzelfde uitzien: laat de breedte of het asfalt dus niet bepalen wie voorrang heeft.

Na het bord Einde voorrangsweg nadert bijvoorbeeld een fietser van rechts. Is het volgende kruispunt zonder voorrangstekens of werkende verkeerslichten en zijn beide wegen verhard? Dan verleen je de fietser voorrang, ook als jouw weg breder is.

Er zijn twee uitzonderingen op voorrang van rechts. Kom je van een onverharde weg, dan verleen je voorrang aan bestuurders op de verharde weg, ook van links. Op een kruispunt zonder voorrangsregeling wacht je ook voor een tram, bijvoorbeeld als die van links komt.

Hoe je dat bij een ontmoeting toepast, oefen je in de les over voorrangsweg en haaientanden. Hier leer je vooral de borden herkennen en lezen.

Waarom staat het bord soms na de zijweg?

Je rijdt buiten de bebouwde kom en ziet het bord Voorrangsweg voorbij een zijweg. Dat betekent niet dat het bord verkeerd staat: binnen en buiten de bebouwde kom verschilt de plaats.

De grens van de bebouwde kom wordt aangegeven met de borden Bebouwde kom en Einde bebouwde kom.

De bebouwde kom is het gebied binnen die grens. Binnen dat gebied staat het bord direct vóór de zijwegen van de voorrangsweg. Buiten dat gebied staat het op enige afstand ná de zijwegen.

Kijk bij het naderen dus naar de hele aansluiting. Een foto waarop vlak vóór een zijweg geen herhaald bord staat, vertelt nog niet dat de voorrangsweg daar eindigt.

Rijd je een 30 km/h-zone in, zoek dan bij elk kruispunt naar de plaatselijke voorrangstekens. Het bord Voorrangsweg wordt niet toegepast in erven, op 30 km/h-wegen en 60 km/h-wegen, of in de bijbehorende zones.

Staan er op een kruispunt in zo'n zone geen voorrangstekens en geen werkende verkeerslichten, dan geldt voorrang van rechts, met de uitzonderingen voor een onverharde weg en voor trams. Die regel oefen je in de les over voorrang van rechts; de snelheden zelf leer je in de les over maximumsnelheid.

Wat vertelt het bord over de komende zijweg?

Je nadert een aansluiting waar je rechtdoor wilt. Deze groep helpt je de zijwegen herkennen: Voorrangskruispunt, Voorrangskruispunt Zijweg links en Voorrangskruispunt Zijweg rechts.

Deze drie borden zijn driehoeken met een rode rand en een kruising erop. Op het eerste liggen zijwegen aan beide kanten, op het tweede alleen links, op het derde alleen rechts.

Vergelijk de afbeelding met de weg vóór je. De zijweg ligt aan beide kanten, alleen links of alleen rechts. Je kijkt dus alvast waar verkeer kan aansluiten, zonder de andere kant uit het oog te verliezen.

Deze borden horen bij het aangegeven kruispunt. Ze maken niet de hele verdere route tot voorrangsweg. Bij een volgend kruispunt lees je opnieuw welke regeling daar geldt.

Voorbeeld: bij de aangekondigde zijweg rechts nadert een bestelauto. Jij rijdt rechtdoor. De bestuurder daar verleent jou voorrang: deze borden worden alleen gebruikt als de kruisende weg voorrang moet verlenen via borden of haaientanden. Voorrangstekens gaan boven voorrang van rechts.

Moet je voorrang verlenen of ook stoppen?

Je komt via de zijstraat bij dezelfde kruising. Nu staat voor jou een driehoek op zijn punt, Verleen voorrang aan bestuurders op de kruisende weg, of een rood achthoekig bord, Stop; verleen voorrang aan bestuurders op de kruisende weg.

Deze borden staan op de weg die voorrang moet verlenen. De kruisende weg is de weg waarop jouw weg uitkomt of die je oversteekt. Kijk naar bestuurders uit beide richtingen.

Een auto nadert van links. Dan wacht je tot die auto ongehinderd is doorgereden: voorrang verlenen betekent de betrokken bestuurders ongehinderd hun weg laten vervolgen.

Is de kruisende weg vrij en kun je die overzien? Bij Verleen voorrang verplicht het bord je niet tot stilstand. Bij het stopbord stop je wel, ook zonder naderend verkeer.

Deze geboden niet opvolgen is strafbaar.

Ligt bij het stopbord een stopstreep, de streep die jouw stopplaats aangeeft? Breng je auto vóór die streep tot stilstand. Daarna beoordeel je of je kunt doorrijden zonder bestuurders op de kruisende weg te hinderen.

Ligt er geen stopstreep? Het CBR beschrijft in zijn Rijprocedure B voor het praktijkexamen dat je dan stopt op een plek waar je het kruispunt zo goed mogelijk kunt overzien en veilig kunt oprijden.

Zie je op jouw weg haaientanden, de voorrangsdriehoeken op het wegdek? Ook zonder bord betekenen ze voorrang verlenen aan bestuurders op de kruisende weg. Ze voegen zelf geen verplichte stop toe.

Waarom zie je vóór een stopbord een ander bord?

Je rijdt buiten de bebouwde kom. Een stuk verderop staat Verleen voorrang met daaronder een afstand en soms het woord stop. Je bent nog niet bij de kruising: dit is een vooraanduiding, een aankondiging vooraf.

Buiten de bebouwde kom wordt Verleen voorrang vooraf aangekondigd met hetzelfde bord en een onderbord met afstand. Ook een stopbord wordt zo aangekondigd: met Verleen voorrang plus een onderbord met afstand, zo nodig met stop erbij.

Een onderbord is een bord onder het verkeersbord dat de betekenis ervan nader kan uitleggen.

Lees daarom de combinatie. Bereid je voor op de kruising verderop. Concludeer niet dat je daar mag blijven rollen omdat de aankondiging geen stopbord is.

Wat vertelt een onderbord je erbij?

Je nadert een kruising waar de voorrangsweg afbuigt. Onder Voorrangsweg kan een onderbord het verloop van de voorrangsweg tonen. Vergelijk dat verloop met de aansluitingen vóór je; neem niet zomaar aan dat de route rechtdoor verdergaat.

Bij een andere aansluiting kruis je een fietspad met Verleen voorrang. Het onderbord toont een fiets en twee naar elkaar gerichte horizontale pijlen. Het pad wordt in twee richtingen bereden.

Kijk daar dus naar links én rechts. Een fietser is een bestuurder: ook de fietser uit de richting die je minder snel verwacht, moet ongehinderd kunnen doorrijden. Laat hem passeren als jouw vertrek hem zou hinderen.

Hoort het fietspad bij de kruisende weg, dan staat het voorrangsbord in combinatie met een duidelijke markering van dat pad. Zoek het pad zelf voordat je de weg oprijdt.

Kun je ondanks een voorrangsbord moeten wachten?

Je rijdt op een voorrangsweg, maar het verkeerslicht voor jouw richting is rood. Je stopt voor rood: verkeerslichten gaan boven tekens die de voorrang regelen.

Stel dat een agent bij een stopbord en rood licht duidelijk aangeeft dat jij door moet rijden. Dan volg je de aanwijzing. Aanwijzingen gaan boven verkeerstekens en verkeersregels.

Lichten en aanwijzingen oefen je in de les over verkeerslichten en in de les over aanwijzingen van politie en verkeersregelaars.

Kort: eerst het bord op jouw weg, dan verlenen of stoppen, en ten slotte een agent of verkeerslicht dat daar iets aan verandert. Oefen het in de herhaalsprint en de quiz.