Rijden zonder rijbewijs: wat zegt de wet en welke straf?

Wat de wet van een bestuurder vraagt

Aan de bestuurder van een motorrijtuig op de weg moet een rijbewijs zijn afgegeven voor de categorie waartoe dat motorrijtuig behoort. Dat rijbewijs moet zijn geldigheid niet hebben verloren en behoorlijk leesbaar zijn.

Je moet je rijbewijs ook kunnen laten zien. Vraagt iemand die daarvoor bevoegd is erom, dan moet je als bestuurder stoppen en een paar papieren laten controleren. Je rijbewijs is daar een van.

De eis van een rijbewijs geldt niet voor bestuurders terwijl hun rijonderricht wordt gegeven, onder voorwaarden. Welke voorwaarden dat zijn, leggen we hier niet uit. Hoe je een rijbewijs haalt en wat begeleid rijden is, leer je in de les Rijbewijs B en begeleid rijden vanaf 17 jaar.

Welke straf noemt de wet?

Rijd je zonder rijbewijs voor de juiste categorie, of met een rijbewijs dat niet meer geldig of niet leesbaar is, dan noemt de Wegenverkeerswet (versie van 1 september 2026) als straf hechtenis van ten hoogste zes maanden of een geldboete van de derde categorie.

Volgens de wet zijn dit overtredingen, geen misdrijven.

Hoeveel euro de derde categorie is, noemen we hier niet.

Naast deze straf bevat de bijlage bij de Wahv boetes voor een paar situaties die erop lijken. Of jouw geval onder de straf uit de wet of onder een boete uit de bijlage valt, leggen we hier niet uit. Daarom behandelen we ze apart.

Boetes uit de Wahv in verwante situaties met een auto

Volgens de bijlage bij de Wahv (versie van 1 september 2026) is de boete voor een bestuurder van een auto (categorie 1: motorvoertuigen op meer dan twee wielen):

• € 65 als je rijdt met een rijbewijs dat niet voldoet aan de gestelde eisen;
• € 110 als je het rijbewijs niet op de eerste vordering behoorlijk ter inzage afgeeft;
• € 130 als je rijdt met een rijbewijs dat zijn geldigheid heeft verloren doordat de geldigheidsduur een jaar of minder geleden is verstreken;
• € 130 als je rijdt met een rijbewijs dat niet behoorlijk leesbaar is;
• € 190 als je jonger dan 18 bent, een rijbewijs B voor begeleid rijden hebt en rijdt zonder dat een begeleider naast je zit.

Daar komen administratiekosten bij, die je ook moet betalen. Het OM noemt in zijn Boetebase € 9 administratiekosten bovenop de boetebedragen. Het bedrag dat voor jou geldt, staat in de brief met de boete. Andere overtredingen vind je op onze pagina over boetebedragen. Wat je met zo'n brief kunt doen, staat op de pagina over bezwaar maken.

Is je rijbewijs al langer dan een jaar verlopen? Daarvoor noemen we hier geen bedrag.

Begeleid rijden: een rijbewijs met voorwaarden

Voor een houder van een rijbewijs B voor begeleid rijden gelden tot de leeftijd van achttien jaar voorwaarden voor het besturen van een auto. Ze staan in de Wegenverkeerswet. Een op de begeleiderspas vermelde begeleider moet tijdens het rijden op de zitplaats naast de bestuurder zitten.

Zit er geen begeleider naast je? Dan staat daarvoor een eigen boete in de bijlage bij de Wahv, zie het lijstje hierboven.

Meer leren over rijbewijzen en boetes

In het theorie-examen komen rijbewijzen en boetes aan bod. Leer ze in de gratis lessen Beginnend bestuurder: beginnersrijbewijs en puntenrijbewijs en Verkeersboetes, rijbewijs invorderen en rijontzegging. Over de papieren van je auto gaat de les Kenteken, verzekering en APK. Een rijontzegging na een ongeval leggen we uit op de pagina over dood of letsel door schuld in het verkeer.